1. Toàn cảnh chiến dịch quân sự Mỹ – Israel nhằm vào Iran

Căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang sau khi Washington kết luận rằng Tehran không sẵn sàng từ bỏ các hoạt động hạt nhân mà Mỹ và các đồng minh cho là có nguy cơ phục vụ mục đích quân sự. Iran nhiều lần bác bỏ cáo buộc này, khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự.

Các nỗ lực ngoại giao trong những tháng gần đây không đạt được đột phá, trong khi Israel tiếp tục coi chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia. Điều này thúc đẩy Mỹ và Israel gia tăng lựa chọn quân sự nhằm gây sức ép lên Tehran.

Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, bao gồm thủ đô Tehran, trong chiến dịch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả là “hoạt động tác chiến quy mô lớn”. Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social cùng ngày, ông Trump cho biết các cuộc không kích “sẽ tiếp diễn không ngừng trong suốt tuần tới, hoặc lâu hơn nếu cần, cho đến khi đạt được mục tiêu hòa bình trên khắp Trung Đông và trên thế giới.”

Theo các nguồn chức trách, mục tiêu của các đợt tấn công bao gồm nhiều cơ sở quân sự, hạt nhân và chính trị tại Tehran, đồng thời nhắm trực tiếp vào tầng lớp lãnh đạo cấp cao của Iran. Theo nguồn tin từ Iran xác nhận, Lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, đã thiệt mạng, cùng với một số quan chức cấp cao khác, trong các cuộc không kích, gây ra cú sốc chính trị lớn tại Iran và trong khu vực. Các thông tin về mức độ thiệt hại hiện chưa thể được xác thực độc lập.

2. Tác động của chiến sự tới dầu khí & năng lượng

Diễn biến giá dầu phản ứng trước căng thẳng Mỹ–Israel–Iran.

Trong bối cảnh lo ngại về rủi ro địa chính trị tại Trung Đông gia tăng, giá dầu đã có thời điểm vọt lên khoảng 82 USD/thùng, tăng gần 40% so với mức đáy ghi nhận hồi tháng 12/2025 và là mức cao nhất kể từ tháng 8/2025. Diễn biến này phản ánh tâm lý thận trọng của thị trường trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung, trong khi các nhà phân tích cảnh báo đà tăng của giá dầu có thể tiếp diễn sau các diễn biến quân sự trong hai ngày cuối tuần, đặc biệt nếu xung đột có dấu hiệu lan rộng.

Eo biển Hormuz – mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ mỗi ngày trên thế giới được vận chuyển qua khu vực này, khiến Hormuz giữ vai trò then chốt đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu và bất kỳ gián đoạn nào tại đây cũng có thể nhanh chóng lan rộng, tác động mạnh đến cung – cầu và giá năng lượng trên thị trường quốc tế.  Ngoài dầu thô, khoảng 20% lượng LNG xuất khẩu toàn cầu cũng đi qua Hormuz, chủ yếu từ Qatar, và khó có thể được thay thế trong ngắn hạn. Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, các quốc gia châu Á phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng được cho là có thể đẩy mạnh tích trữ, làm gia tăng cạnh tranh mua hàng và gây thêm áp lực lên giá năng lượng toàn cầu.

Cung – cầu dầu và động thái của OPEC+.

Trước nguy cơ nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, liên minh OPEC+ cho biết sẽ tăng sản lượng thêm khoảng 206,000 thùng/ngày kể từ tháng 4, theo thông cáo chính thức. Mức tăng nói trên cao hơn so với điều chỉnh 137,000 thùng/ngày trong quý IV năm ngoái, và được đưa ra trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông gia tăng. Trước khi bước sang năm 2026, nhiều nhà giao dịch và tổ chức dự báo từng chuẩn bị cho kịch bản dư cung, khi sản lượng tại châu Mỹ tăng nhanh hơn tốc độ tăng nhu cầu vốn đang chậm lại. 

Vận tải dầu – mảng chịu tác động mạnh nhất

Không giống như giá dầu – vốn thường phản ứng mạnh trong ngắn hạn với các cú sốc địa chính trị – vận tải dầu được đánh giá là lĩnh vực chịu ảnh hưởng sâu hơn và kéo dài hơn. Việc tàu thuyền phải né tránh các khu vực rủi ro, kéo dài hải trình, gia tăng chi phí bảo hiểm và giảm hiệu quả khai thác đã khiến nguồn cung tàu khả dụng trên thị trường spot bị thắt chặt rõ rệt, qua đó đẩy giá cước tăng nhanh.